Ouders en ongewenst gedrag…
Het was volop in nieuws de afgelopen periode: ouders misdragen zich in de school. Het gaat dan om schreeuwen, dreigen, schelden, intimidatie en soms zelfs fysiek geweld. Het gedrag van ouders heeft volgens de scholen grote gevolgen voor de werkdruk en zorgt ervoor dat docenten het vak verlaten.
De afgelopen week is ons veel gevraagd hoe wij hier vanuit onze expertise tegenaan kijken. Die vraag beantwoorden we graag!
Ten eerste: wat beschreven wordt, herkennen we. Dagelijks zijn we in contact met onderwijsprofessionals en de voorbeelden die het nieuws halen, zijn (helaas!) herkenbaar en universeel. Ongewenst gedrag is overal: PO, VO, MBO. Het speelt in dorpsscholen en op scholen in de grote stad. Het speelt aan tafel bij de directeur en ook in de gang tegen de conciërge. En daar hebben we samen iets in te doen. Wij geloven erin dat niemand ’s ochtends opstaat, met het voornemen de juf, meester, onderwijsassistent of schooldirecteur van zijn of haar kind het leven zuur te maken.
Dat neemt niet weg, dat het wel gebeurt. En wanneer dat te vaak of te lang gebeurt, of er wordt vanuit het eigen team of organisatie niet goed op gereageerd, kan het mensen ziek maken of ertoe leiden dat mensen het onderwijs verlaten. En dat gaat ons aan het hart.
De aanleiding voor het veranderende gedrag van ouders? Het zou onzorgvuldig zijn om daarin één oorzaak aan te wijzen. Wat wij zien in de praktijk:
- Ouders bij wie door allerlei redenen de druk enorm is opgelopen – we zien dat onmacht en frustratie bij deze groep ouders toeneemt. Het resultaat: een ouder die met stem verhef verhaal komt halen over ‘waarom er hier nooit eens een keer naar mij geluisterd wordt!’. En daar schrik je van – de boosheid, het stem verhef; het doet iets met je. Tegelijk zijn wij van mening: schreeuwen is niet hetzelfde als ‘agressie’. We komen daar zo op terug.
- Onderwijsprofessionals die zich onvoldoende vaardig voelen in het omgaan met lastig gedrag van ouders – voor veel onderwijsprofessionals is het lastig te herkennen met welk gedrag van een ouder ze geconfronteerd worden, en hoe ze daar effectief op kunnen reageren. Het gevolg: de ouder hoog in emotie krijgt een grens gesteld want ‘praat te hard’ – met de dwingende, eisende ouder wordt meebewogen en die krijgt daarmee wat hij/zij wil hebben en leert: dit gedrag werkt en wordt beloond!
- Onduidelijkheid geeft per definitie gedoe – we zien te veel teams waarin de spelregels onduidelijk of persoonsafhankelijk zijn. Bijvoorbeeld: bij de ene leerkracht mag je altijd binnenlopen en reageert snel op berichten, de andere leerkracht werkt alleen op afspraak en reageert op werkdagen en tot 17:00. De ene leerkracht schept een verwachting, die de andere leerkracht niet kan of wil waarmaken. En die onduidelijkheid is vaak een bron voor gedoe, omdat het ouders niet helder is waar ze op mogen rekenen.
- Met elkaar niet helder hebben wat toelaatbaar is en wat niet – in sommige teams merken we dat de grenzen vervaagd of opgerekt zijn. We zien dat professionals gedrag normaal zijn gaan vinden, wat niet normaal is. Of die niet (meer) voelen of herkennen waar de grens is tussen ‘toelaatbaar’ en ‘grensoverschrijdend’. En dus ook geen grens (meer) stellen.
- De groep ouders voor wie de wereld ‘maakbaar’ is, groeit – deze ouders zijn gewend dat wanneer er iets niet gaat zoals gewenst, het op te lossen is. En die betreden vanuit dat perspectief ook de school van hun kind. Dus pakt het schooladvies lager uit dan verwacht? Dan is de school aan zet om te zorgen dat het ‘beter’ wordt. Ervaart de leerkracht het gedrag van hun zoon of dochter als lastig? Dan moet de leerkracht misschien even bijgeschoold worden in ADHD of hooggevoeligheid. Blijft de ontwikkeling van het kind wat achter? Dan kan onderwijsassistent vast wel even een paar uurtjes per week investeren in het kind. Deze ouders nemen makkelijk regie, ze gaan als het ware op jouw stoel zitten.
- De maatschappij is veranderd, waarbij mensen meer uitgaan van gelijkwaardigheid en minder gevoelig zijn voor autoriteit; de oudere, de huisarts, de politieagent en ook de leerkracht – ze staan niet meer op een voetstuk zoals ze dat ‘vroeger’ wel stonden. Dit gevoel van gelijkwaardigheid is wat ons betreft wat doorgeschoten, waarbij de ander zich niet meer als gelijkwaardig maar als bovenliggende partij opstelt.
- Kernkwaliteiten als valkuil – in het onderwijsteam zien wij dat kwaliteiten als betrokkenheid, behulpzaamheid en flexibiliteit goed vertegenwoordigd zijn. De valkuilen die erbij horen: grenzeloosheid, te vaak en te makkelijk in de reddersrol stappen en té flexibel zijn. Waardoor grenzen niet tijdig herkend en gesteld worden, we de problemen niet laten waar ze horen maar ze overnemen en onze grenzen vervagen.
Ligt het dan allemaal aan de mensen die werken in het onderwijs?
NEE! Zeker niet. De ontwikkeling die we zien is zorgelijk en ongewenst.
Het tij keren doen we nu en doen we samen.
Hoe?
- Bij grensoverschrijdend gedrag, stopt de dienstverlening.
Daarmee bedoelen wij: gaat een ouder met zijn of haar gedrag een grens over, dan geven we daar eerst onze grens op aan. Is dat gedaan en accepteert de ouder deze grens, dan kunnen we het weer hebben over het schooladvies, het gedrag, de gymles of de komende excursie.
- Eerst vertragen, dan versnellen.
Eerder schreven we ‘schreeuwen is geen agressie’. Wanneer emoties de overhand nemen, is het gedrag niet langer een bewuste keuze en vallen mensen terug in gedrag als stem verhef, grote gebaren, grof taalgebruik, in de rede vallen. Allemaal gedrag gevoed door emotie. Dan helpt het om eerst aandacht te hebben voor het gevoel of de beleving van de ander, voordat we het gesprek op inhoud voeren.
- Heldere kaders
Zorg met elkaar voor heldere kaders, en hou elkaar én de ouders daar scherp op. Grenzen geven ruimte, hoe gek dat ook klinkt. Als het gaat om kinderen, vinden we het logisch. Gaat het over volwassenen, vinden we het ongemakkelijk of doen we de aanname ‘dat de ander toch wel snapt dat…’. Niet, dus. Grenzen stellen doe je voor jezelf, jouw collega’s en voor de ouders.
Precies dit is waarom wij doen wat wij doen: de maatschappij verandert, en dat vraagt om een aanpak die daarbij aansluit.
Wij verzorgen trainingen en opleiding voor onderwijsprofessionals. Samen werken aan weerbaarheid en assertiviteit. Zodat jij als onderwijsprofessional fit in je werk blijft. Zodat jij mínstens net zo goed voor jezelf zorg als dat jij voor jouw leerlingen en collega’s zorgt. Wij geloven dat iedereen in staat is tijdig en effectief te reageren op lastig gedrag en wij leren je graag hoe jij dat in jouw praktijk kunt doen!
Wil je alvast meer lezen over gedrag herkennen en beïnvloeden? Stuur ons dan een WhatsApp (06 29054991) of mail (training@pcml.nl) met als onderwerp ‘GEDRAG’.
Je ontvangt van ons een handige PDF met tips en voorbeelden!
Onze studiedag voorziet in het leren herkennen en aanpakken van lastig gedrag in oudercontact, en hoe je daar als team gezamenlijk in optrekt. Wil je de brochure ontvangen, mail of app dan ‘STUDIEDAG’ naar 06 29054991 of training@pcml.nl
