Na een pittig gesprek met mondige ouder loop je de lerarenkamer binnen. Je ploft neer en gooit het eruit: “Je gelooft nóóit wat ik nu weer heb meegemaakt…”
Herkenbaar? Logisch ook. Spuien is menselijk en vaak hartstikke nodig. Het lucht op, je deelt de druk en je zoekt even de bevestiging van een collega (“Ik ben niet gek, toch?”). Maar er zit een addertje onder het gras. Er is een dunne lijn tussen constructief spuien en destructief klagen. Wanneer helpt het je, en wanneer trekt het de hele teamcultuur naar beneden?
Wat doet spuien? Als we spuien, hopen we dat de spanning zakt. Maar neurologisch onderzoek laat zien dat wanneer we blijven herhalen hoe erg, lastig of onredelijk die ander was, we de stressreactie in ons brein juist telkens opnieuw activeren.
Bovendien gebeurt er intern iets niet-helpends als we te lang praten over anderen in plaats van met anderen:
- Het creëert ‘kampen’: Collega’s gaan (vaak onbewust) de ouder al met een gekleurde bril bekijken, nog voordat ze diegene zelf hebben gesproken.
- Het vreet collectieve energie: een teamkamer waarin alleen maar geklaagd wordt over ‘de buitenwereld’, verandert van een oplaadpunt in een energielek.
De PCML-checklist: Spuien met een doel
Moeten we dan allemaal braaf onze mond houden en frustraties opkroppen? Zeker niet. Maar bij PCML geloven we in functioneel spuien. De volgende keer dat je stoom wilt afblazen bij een collega, check dan even deze drie spelregels:
#1 Kondig het aan (en begrens het): “Ik moet echt even 2 minuten stoom afblazen over mijn laatste gesprek, mag dat?” Hiermee geef je aan dat het tijdelijk is én respecteer je de energie van je collega.
#2 Blijf bij jezelf: Praat over wat het gesprek met jou deed (“Ik merkte dat ik er onzeker van werd” of “Ik schoot in de verdediging”), in plaats van de ander te labelen (“Wat een verschrikkelijke man”).
#3 Sluit af met de voorwaarts-knop: Eindig het spuimoment altijd met een constructieve vraag. Bijvoorbeeld: “Hoe zou jij dit de volgende keer aanpakken?” of “Goed, dit is eruit. Nu weer over tot de orde van de dag.“
Spuien is prima, zolang het een ventiel is om de druk van de ketel te halen, en geen brandstof om het vuurtje brandend te houden. Hoe bewust gaan jullie binnen het team om met de ‘wandelgang-communicatie’?
